İlk yazımızda değindiğimiz üzere KDV geçici 37. Maddesinde, yürürlüğe girdiği 2017 yılından itibaren çeşitli değişiklikler yapılmış ve son olarak 2022 yılında (7394 Sayılı Kanunun 11. Maddesi ile ) madde yeniden düzenlenmiştir. Son değişiklikle birlikte maddenin uygulaması 01.05.2022 öncesi ve 01.05.2022 sonrası olmak iki döneme ayrılmıştır.
Maddeye ilişkin değişiklik sonrasın KDV Uygulama Genel Tebliğinde, istisnaya ilişkin bölümlerde de değişiklik ve eklemeler yapılmış olup son durumda, 01.05.2022 tarihi öncesi uygulamaya ilişkin açıklamalara tebliğin II/E-7.”İmalat Sanayiine Yönelik Yatırım Teşvik Belgesi Kapsamındaki İnşaat İşlerine İlişkin 1/5/2022 Tarihinden Önce Yapılan Mal ve Hizmet Alımları başlıklı bölümünde yer verilmiştir.1/5/2022 Tarihinden sonra yapılan alımlara ilişkin de ilgili bölümün sonuna “7/A. İmalat Sanayii ile Turizme Yönelik Yatırım Teşvik Belgesi Kapsamındaki İnşaat İşleri” bölümü eklenmiştir.
1/5/2022 öncesi döneme ilişkin istisna, verginin önce uygulanıp sonra iade edilmesi şeklinde düzenlenmiştir. Bu kapsamda istisna kapsamındaki işler için yatırım teşvik belgesi sahiplerine fatura düzenlenirken genel hükümler çerçevesinde KDV uygulanır. Bir başka ifadeyle satıcıların teşvik belgesi sahiplerine düzenledikleri faturalarda KDV istisnası uygulamaları mümkün değildir.
Teşvik belgesi sahipleri belge kapsamındaki inşaat işlerine ilişkin kendilerine düzenlenen faturalarda yer alan KDV’leri indirilecek KDV olarak dikkate alırlar. İndirilecek KDV olarak dikkate alınan tutarların yasal yatırımın büyüklüğüne göre belirlenen süre içerisinde indirim yoluyla telafi edilememesi halinde belirlenen süreler içerisinde iadesinin talep edilmesi mümkün olup sürelere ilişkin özet tabloya aşağıda yer verilmiştir.
Konuya ilişkin tebliğde verilen örnek aşağıdaki gibidir.
Örnek 1: A-) İmalat sanayiine yönelik yatırım teşvik belgesi kapsamında asgari 50 milyon Türk Lirası tutarında sabit yatırım öngörülen yatırımlara ilişkin inşaat işleri nedeniyle 2019 yılının ilk altı aylık döneminde (1/1/2019-30/6/2019) söz konusu yatırım teşvik belgesi sahibi mükelleflere düzenlenen faturalarda yer alan ve bu süre içinde indirim yoluyla telafi edilemeyen KDV’nin izleyen bir yıl içinde (1/7/2019-30/6/2020) talep edilmesi halinde iade edilmesi söz konusu olacaktır.
Bu durumda mükellefin indirim yoluyla telafi edemediği KDV’ni en erken 2019/Temmuz en geç 2020/Mayıs beyannamesine dahil etmesi gerekir.
B-) Şayet mükellef 2019 yılının ikinci 6 ayında (1/7/2019-31/12/2019) yüklenim konusu yapmış olsaydı indirim yoluyla telafi edilemeyen KDV’ yi izleyen bir yıl içerisinde (1/1/2020- 31/12/2020) iade talep edebilirdi.
Bu durumda da mükellef indirim yoluyla telafi edemediği KDV’ yi en erken 2020/Ocak en geç 2020/Kasım beyannamesine dahil etmesi gerekir.
C-) İlgili mükellefin yatırım teşvik belgesi kapsamındaki sabit yatırım 50 milyon liranın altında olması halinde mükellef 2019 yılı içerisinde yüklendiği ve indirim yoluyla telafi edilemeyen KDV’ yi izleyen bir yıl içerisinde (1/1/2020- 31/12/2020) (En geç 2020/Kasım beyannamesine dahil edilmesi gerekir) iade talep edebilirdi.
Bu durumda da mükellef indirim yoluyla telafi edemediği KDV’yi en erken 2020/Ocak en geç 2020/Kasım beyannamesine dahil etmesi gerekir.
Yukarıda özet olarak yer verildiği üzere istisna kapsamında KDV iade talepleri için süre sınırı bulunmaktadır. Mükellefler söz konusu sürelere uymadıkları takdirde iade talep etmeleri mümkün değildir.
İstisna uygulamasına ilişkin özellik arz eden diğer hususlara da aşağıda yer verilmiştir.
1-Mükelleflerin ilgili istisnadan yararlanabilmesi için öncelikle imalat sanayiine yönelik düzenlenmiş bir yatırım teşvik belgesine sahip olunması, söz konusu inşaat işlerinin de teşvik belgesinde öngörülen yatırıma ilişkin olması ve belgede öngörülen süre içerisinde yapılması gerekmektedir.
Bu noktada yatırım teşvik belgelerine ilişkin E-TUYS uygulamasına da değinilmesi gerekmektedir. 02/07/2018 tarihinden itibaren teşvik belgesi işlemleri Teşvik Uygulama ve Yabancı Sermaye Genel Müdürlüğü tarafından yönetilen E-TUYS adlı web tabanlı uygulama aracılığıyla gerçekleştirildiği ve veriler Gelir İdaresi Başkanlığı ile paylaşıldığı için mükelleflere kağıt ortamında teşvik belgesi verilmemektedir.
Ayrıca her ne kadar yatırımın teşvik belgesinde öngörülen sürede yapılması gerekse de belgenin revize edilmesi mümkündür.
2-İstisna, münhasıran söz konusu yatırımlar kapsamındaki inşaat taahhüt işi, nakliye, hafriyat ve benzeri inşa işlerine ilişkindir. Yatırımı yapanların söz konusu inşaat işlerinde kullanılan mal alımları da bu kapsamda değerlendirilir. Dolayısıyla söz konusu istisna inşaat işlerine ilişkin olmak koşuluyla hem hizmet hem de mal alımlarını kapsamaktadır.
Bu konuda dikkat edilmesi gerektiğini düşündüğümüz hususlardan bir tanesi, özellikle tevsi yatırımlarda alınan mal ve hizmetlerin söz konusu yatırım teşvik belgesi kapsamında olup olmadığıdır.
Örnek: Bursa’ da faaliyet gösteren Süeda A.Ş. 2019 yılında, mevcut fabrikasının bulunduğu arsada KDV geçici 37. Maddesi kapsamında teşvik belgesi kapsamında ek fabrika inşaatına başlamıştır. Bu amaçla ek fabrika binasının inşaatı için XYZ A.Ş. ile havalandırma işlemleri için C.M. Klima havalandırma Ltd. Şti. ile anlaşmıştır.
Süeda A.Ş.’nin amacı ek fabrika binasının yapımı ile birlikte mevcut fabrikanın bir kısmını idari birimlerin çalışacağı şekilde dönüştürmektir. Bu amaçla Ek fabrika binasının inşaatı sırasında, XYZ A.Ş.’ ne mevcut fabrika binası içerisinde de tadilat yaptırılmış yine havalandırma işlemlerini yapan C.M. Ltd. Şti. firmasından da mevcut fabrika binasında kullanılmak için klima ve montaj hizmeti alınmıştır.
XYZ A.Ş ve C.M Ltd. Şti. mükellef kuruma yapmış oldukları mal ve hizmetlere ilişkin fatura düzenlerken istisna verginin önce uygulanıp sonra iade edilmesi şeklinde düzenlendiği için genel hükümler çerçevesinde KDV hesaplamışlar mevcut fabrikaya yapılan mal ve hizmet teslimlerini ayrıştırmamışlardır.
Bu durumda mükellef kuruma düzenlenen faturalarda mevcut fabrika için alınan mal ve hizmetlere ilişkin hesaplanan KDV’nin iadeye konu edilmesi mümkün bulunmamaktadır.
3- Belirli şartlar altında altı aylık veya yıllık dönemlerde yüklenilen ve indirim yoluyla telafi edilemeyen KDV’nin iadesi mümkün olmakla birlikte hesaplama yapılırken yalnızca son dönem beyannamesinde ki sonraki döneme devreden KDV tutarları dikkate alınmamalı dönem içerisinde indirim yoluyla telafi edilip edilmediğine de dikkat edilmesi gerekmektedir.
Örnek: Süeda A.Ş. 50 milyon Türk Lirası tutarına kadar sabit yatırım öngörülen teşvik belgeli yatırıma ilişkin inşaat harcamaları dolayısıyla düzenlenen faturalarda yer alan toplam 200.000 Lira KDV’ni 2019/Ekim dönemine indirim hesaplarına dahil etmiştir.
Mükellef kurumun 2019 yılının diğer dönemlerinde sonraki döneme devreden KDV ile ödenecek KDV beyanları aşağıdaki gibidir.
| Dönem | Sonraki Döneme Devreden KDV | Ödenecek KDV |
|---|---|---|
| 2019/Ekim | 300.000,00 | 00,00 |
| 2019/Kasım | 00,00 | 20.000,00 |
| 2019/Aralık | 700.000,00 | 00,00 |
Bu durumda mükellef kurum her ne kadar teşvik belgeli yatırıma ilişkin inşaat harcamaları nedeniyle 200.000,00 lira KDV’ni 2019/Ekim dönemine yüklenim konusu yapmış olsa ve ayrıca 2019/Aralık döneminde sonraki döneme devreden KDV tutarı, yüklenim konusu yaptığı 200.000,00 Lira KDV den yüksek olsa da dönem içerisinde (2019/Kasım) yüklenim konusu yaptığı tutarları indirim yoluyla telafi ettiği için söz konusu KDV’nin iadeye konu edilmesi mümkün değildir.
Son olarak söz konusu işlemlerden kaynaklanan mahsuben iade talepleri ile 10.000 TL’yi aşmayan nakden iade talepleri vergi inceleme raporu, YMM raporu ve teminat aranmadan yerine getirilir. İade talebinin 10.000 TL’yi aşması halinde aşan kısmın iadesi, vergi inceleme raporu veya YMM raporuna göre yerine getirilir. Teminat verilmesi halinde mükellefin iade talebi yerine getirilir ve teminat, vergi inceleme raporu veya YMM raporu sonucuna göre çözülür
